Je bekijkt nu Brieven aan Galilei (Ingezien te Florence)

Brieven aan Galilei (Ingezien te Florence)

  • Berichtcategorie:1. Astronomie

In maart 2023 ging ik (in mijn eentje) een week op studiereis naar Florence en Arcetri en daarna nog twee dagen naar Venetie en Padova. Alles in het teken van Galilei. Oorspronkelijke boeking was drie weken met als doel een boek over Galilei te schrijven, maar een dikke week (weg van mijn gezin) was meer dan lang genoeg. Wel alle tijd en ruimte om op mijn gemak op zoek te gaan naar de nalatenschap van Galilei. Ik heb er vanalles gevonden, gezien en meegemaakt, maar deze blogpost bevat toch wel het hoogtepunt.

Andere blogposts die hier aan zijn gerelateerd en die ik zeer aanbeveel om te bekijken:
Florence specifiek in 7 dagen met de belangrijkste bezienswaardigheden.
Galilei uitgelicht, met alles wat ik tot nu toe over hem heb gevonden.
Italie als vakantieland in 12 trips, gemaakt in de afgelopen 30 jaar

Overige linkjes die je hieronder tegen komt leiden 9 van de 10 keer naar andere posts over genoemde onderwerpen.

Deze post is toegewijd aan de brieven die anderen aan Galilei schreven:


Bibliotheca Nazionale Centrale di Firenze: je komt er niet zomaar binnen, en bij aankomst staat er duidelijk een bordje dat het niet voor toeristen is bedoeld. Ik had al flink met de gemaild en nul rekest gekregen, maar daar laat ik me niet mee afschepen. Met paspoort in de aanslag kon ik gratis lid worden en op mijn eerste bezoek kwam ik niet tot Galilei, maar heb ik wel een originele Astronomicum Caesareum uit 1540 in mogen zien, mijn tweede.

We moesten ooit met Finn naar het universiteitsziekenhuis in Livorno, dat was zo ouderwets, daar had ik geen goede kijk op. Dit is net zo klassiek allemaal. Mooi op zich, maar alles nog met papier en met de hand, als het om dit soort oude zaken aan komt.


Eigenlijk moest ik via onderstaand systeem aangeven wat ik precies in wilde zien en dat dan via de computer linken naar de nieuwerwetse codering zodat ze wisten waar ze de materialen moesten opzoeken. In feite hetzelfde systeem als bij de Universiteitsbibliotheek in Leiden waar ik eerder lid was, maar dan anders…


Poging 1 was op woensdag, Ik moest op de vrijdagmiddag terug komen, want dan was de baas er. Ook moest ik een aanbevelingsbrief regelen. Dat had ik in NL al in gang gezet en dat is met de geweldige hulp van Ernst van het NIKI mooi gelukt. > Het NIKI kende ik omdat Senna (áls ze Kunstgeschiedenis was gaan studeren in Nijmegen) hier een minor kon gaan doen. Dat leek mijzelf ook wel wat en zo was ik er wat ingedoken. Nu blijkt dat je daar voor 30 euro per nacht kunt verblijven in een prachtige villa in Arcetri bovenop de berg nabij het centrum van Florence. Prachtig daar in dat dorpje. En je krijgt er 70.000 kunstkopeken bij en diverse cursussen die je kunt volgen. Wellicht voor een volgende keer. Hoe dan ook: Ernst is de held van de donderdag, en zo paste alles mooi in de week !

Die brief maakte indruk en die baas was een stuk gemakkelijker: Ik kreeg een fraai handgeschreven indexboek en daarin mocht ik zoeken, dan zouden zij de codering er wel bij regelen. Nou die stond gewoon op de bladzijdes, dus dat was achteraf helemaal niet zo spannend. Wel werd ik ‘afgescheept’ met brieven AAN Galilei, want brieven VAN Galilei zijn echt te kostbaar en dus was dat geen optie. Ik snap het, prima, ik ben hier al blij mee. Want vervolgens kreeg ik bij de drie selecties die ik had gemaakt gewoon 3 volledige mappen met honderden brieven.


Allemaal dik 400 jaar oud. Allemaal persoonlijke brieven. Die van Don Cosimo even gewoon als die van zijn dochters, of die van Elsevier uit Nederland. Geen adres erop, alleen plaats en persoon, dan wist de postbode genoeg… Vaak een A3 papier waarvan de A4 is beschreven en de andere helft dienst deed als gevouwen enveloppe. Meestal met een prachtig zegel erin gedrukt.


Ik heb nog meer brieven uit de map kunnen inzien, zoals van collega’s uit Bologna en diverse geestelijken waarmee hij correspondeerde. De ene had een nog fraaier handschrift dan de andere. Daar kan een moderne computer echt niet aan tippen.


Hier dan een selectie van de – voor mij – belangrijkste brieven. Ik heb al een jaar geen Latijnse les meer gehad, dus dat schiet niet op. De inhoud komt later wel.

Hier eerst twee brieven van zijn dochter: De oudste Maria Celeste waarvan 124 brieven bekend zijn. Omdat zij buiten het huwelijk waren geboren en daardoor onhuwbaar waren gingen ze al snel naar het klooster: beide dochters van Galilei met Maria Gamba. Eigenlijk heette zei Virginia, maar eenmaal de gelofte afgelegd werd het Maria (naar haar moeder) Celeste (naar de interesse van haar pa) > Dit moet ik nog checken met de data zie ik nu…


De volgende twee brieven zijn van Don Cosimo de Medici, de heersers van Toscane in die tijd. Galilei heeft Cosimo II nog les gegeven en de vier manen die Galilei ontdekte had hij naar de familie de Medici vernoemd. Zijn boek Sidereus Nuncius gaat hierover. De Medici’s maakte hem ‘Wiskundige van de staat’ en met het geld dat daar bij hoorde, kon Galilei weer meer tijd aan zijn interesse besteden, en minder tijd aan (bij)les geven.


Kepler was ook sterrenkundige, in Wenen en later volgde hij Tycho Brahe op in Praag. Zij hadden veel respect voor elkaars werk en het was dan ook Kepler die Galilei vertrouwde en hem anagrammen stuurde van de uitvindingen die hij met zijn telescoop gedaan had gedaan. Alles wat hij ontdekte ging tegen de leer van de kerk in, die vasthield aan de aarde als het middelpunt van alles. Gelukkig was Galilei toen al een beroemdheid anders was hij zeker op de brandstapel gekomen met zijn ‘gekke ideeën’, maar het werd levenslang huisarrest in zijn huis in Arcetri.


Galilei heeft ook wel een link met Nederland, want zonder de uitvinding van de Telescoop door Hans Lipperhey in 1608, was Galilei nooit beroemd geworden. Deze uitvinding wordt voor het eerst beschreven in dit boek (de moeite waard van het doorklikken). Toen hij huisarrest had gekregen van de kerk en ook nog eens bedlegerig en blind werd, was het de Nederlandse uitgever Louis Elsevier, die hem opzocht in zijn huis in Arcetri. Daar nam hij het manuscript van de Discorsi mee en gaf het illegaal uit. Nou ja, vanuit Leiden en dat ligt in Nederland boven de rivieren en laat nou net de macht van de Katholieke kerk daar ophouden. Onder de brief de titelpagina van dat boek.


Mooi om ook de bijlagen te zien waar over werd geschreven: belangrijke illustraties van de maan die hij als eerste in zijn Sidereus Nuncius beschreef. Maar ook die gele illustratie is van groot belang, als ik de illustratie juist interpreteer. Dit is hoe hij Saturnus zag met zijn (vergeleken met nu) matige telescoop. In het anagram naar Kepler schreef hij dan ook de verborgen boodschap: “Ik heb de grootste planeet in drievoud gezien” Later bleek het de schijf te zijn die om de planeet zit en die bij bepaalde standen inderdaad lijkt op extra planeten.


Al met al een hoop geduld, medewerking en geluk moeten hebben om dit voor elkaar te krijgen. Maar wel een prachtige toevoeging aan mijn Galilei dossier. Misschien dat dat boek er toch nog ooit gaat komen.



Links

  • Een Wiki source met alle brieven tussen Maria Celeste en Galilei
  • De index van deze bibliotheek zelf