Ik keek eerder al op Catawiki naar Romeinse munten met een Griffioen erop, maar dat leek een dure hobby. Nu heb ik een veiling gewonnen tegen een betaalbare prijs, met een mooie afbeelding van een Griffioen erop. van 81 jaar NA Christus. Een prima start, kan goed nog meer volgen. Daarna ook een hele kleine van 450 jaar VOOR Christus aangeschaft. Ook deze was voordelig: ik heb (vooralsnog) net zo veel schik van een Griffioen op een muntje van een paar tientjes, dan een van honderden euro’s. Er is voldoende voorhanden:
1. Romeinse munt uit provinciaal – Egypte, Alexandrië – Domitianus – bronzen (AE) obol, keerzijde: griffioen
Voorzijde: Keizer Domitianus – Regeerde van 81 tot 96 na Christus
Achterzijde: Griffioen met voorpoot op wiel
Herkomst: Regionale munt van de Romeinse provincie Alexandrië in Egypte
Materiaal: AE > Brons-Koper legering
Diameter: 18 mm
Gewicht: 3.55 gram
Waarde: 1 Obol is 1/6e Drachme (Alexandrijnse tetradrachme)
Leeftijd: 1.930 jaar oud, bijna 2 millennia !
Over deze munt: In deze periode sloeg Alexandrië zijn eigen munten, los van Rome, met een heel herkenbare stijl. De waarschijnlijke inscriptie aan de voorzijde is niet meer leesbaar, maar luidde zoiets: Keizer Domitianus, de Verhevene. Betekenis van de griffioen: Symbool van macht en waakzaamheid, bewaker van schatten en heilige kennis. Verbonden met: Apollo (Grieks), de zon, en indirect met koninklijk gezag. In Egypte en Alexandrië werd de griffioen ook gezien als: een beschermend wezen, dat orde bewaakt tegen chaos: Perfect propaganda-beeld voor een keizer.
Het Romeinse rijk rond 81-96 na Christus
De munt uit 81–96 n.Chr. ontstond in een periode waarin het Romeinse Rijk zijn grenzen stevig had verankerd en onder Domitianus werkte aan versterking van leger, bestuur en keizerlijk gezag. Het rijk was uitgestrekt, stabiel en militair dominant, en de muntslag uit deze jaren ademt het zelfvertrouwen van een imperium dat zich bewust was van zijn macht en positie in de toenmalige wereld.
Alexandrië is een van de beroemdste steden uit de oudheid.
De stad werd gesticht in 331 voor Christus door Alexander de Grote, aan de Middellandse Zee in het huidige Egypte. Hij wilde hier een stad bouwen die Grieks denken zou verbinden met Egyptische kennis — en dat lukte. Alexandrië groeide uit tot een wereldstad. Eeuwenlang was het een van de grootste en rijkste steden ter wereld, naast Rome en later Constantinopel. Handelaren, geleerden en zeelieden uit Afrika, Europa en Azië kwamen er samen. Het bekendste symbool van Alexandrië was de Vuurtoren van Pharos. Deze toren was meer dan honderd meter hoog en hoorde bij de zeven wereldwonderen van de oudheid. Hij leidde schepen veilig de haven binnen en stond symbool voor kennis en macht. Maar misschien nog beroemder was de Bibliotheek van Alexandrië. Dit was geen gewone bibliotheek, maar een enorm kenniscentrum. Men probeerde alle boeken van de wereld te verzamelen. Wetenschappers bestudeerden er wiskunde, sterrenkunde, geneeskunde en filosofie. Hier werden ideeën ontwikkeld die we nu nog gebruiken, zoals meetkunde en geografische kaarten. Alexandrië was ook een culturele smeltkroes. Grieken, Egyptenaren, Joden en later Romeinen leefden er samen. Dat ging niet altijd vreedzaam, maar het zorgde wel voor een unieke uitwisseling van ideeën, religies en talen. In de Romeinse tijd bleef Alexandrië belangrijk, maar langzaam verloor de stad haar oude glorie. De bibliotheek verdween — hoe precies, weten we niet zeker — en politieke onrust en machtswisselingen deden de rest. Toch leeft Alexandrië voort in de geschiedenis. Als symbool van kennis, ontdekkingsdrang en wereldwijd contact. Het was een plek waar mensen geloofden dat de wereld te begrijpen was — als je maar genoeg wilde leren.
Wat betekent die beschrijving – die ook voor mij nieuw is… De munt komt uit Teos, een Griekse stad in Ionië (in Anatolië, aan de westkust van het huidige Turkije). Geslagen ongeveer tussen 450 en 425 v.Chr., in de klassieke Griekse periode (tijd van Perikles en de Peloponnesische Oorlog).
“AR” staat voor argentum = zilver. “Tetartemorion” > De denominatie (waarde-eenheid). Letterlijk Grieks voor: “een kwart van een obol”
0.23 g, 8 mm > Gewicht: 0,23 gram. Diameter: 8 millimeter (Extreem klein, zelfs naar antieke maatstaven.) De munt moet nog thuis aankomen, en 8 mm is zeer klein natuurlijk, maar 0,23 gram is wel erg weinig. We gaan het zien.
Voorzijde: De griffioen was het stadssymbool van Teos. De griffioen: was een beschermer van goddelijke macht, werd vaak geassocieerd met Apollo. Stond voor: waakzaamheid, orde, kosmische balans. Teos was: een rijke handelsstad, cultureel belangrijk, bekend om poëzie (o.a. Anakreon). De griffioen zei als het ware: “Deze munt komt uit Teos, onder bescherming van de goden.”
Achterzijde: Een vierdelige incusie (ingeslagen kruisvorm): geen afbeelding, maar een technisch kenmerk van de muntproductie. Typisch voor archaïsche en vroeg-klassieke Griekse munten
Leeftijd: 2451 tot 2.476 jaar oud
2. Griekse munt uit Ionia, Teos. Circa 450-425 BC. AR Tetartemorion (0.23g, 8mm). (SNG Kayhan I 601)
Hieronder mijn eigen foto: 8 mm is verdomd klein, zelfs voor een muntje en een mooie foto is zelfs met de iPhone lastig. Even proberen en aan de knoppen draaien levert een acceptabel resultaat op, met nog iets te veel slagschaduw…
Het Griekse rijk rond 450 voor de geboorte van Kinderke Jezus
Tussen 450 en 423 v.Chr. bevond de Griekse wereld zich in de bloeitijd van de Klassieke periode. Athene stond aan het hoofd van de Delische Zeebond en beheerste grote delen van de Egeïsche Zee, terwijl Sparta de dominante landmacht bleef op de Peloponnesos. Het Perzische Rijk controleerde nog altijd delen van Klein-Azië, waaronder de Ionische kust, maar de grote Perzische invasies lagen inmiddels achter de rug. In deze dynamische en vaak gespannen wereld lag Teos, een Ionische kuststad in West-Anatolië (het huidige Turkije). Teos was een belangrijke handelsstad en stond bekend om zijn wijncultus en de verering van Dionysos. De stad balanceerde politiek tussen Perzische invloed en de Atheense zeemacht, wat haar positie strategisch én kwetsbaar maakte. Munten uit Teos weerspiegelen die maritieme handelsoriëntatie en culturele verfijning: ze zijn het product van een kosmopolitische, economisch actieve stad die deel uitmaakte van het brede netwerk van de Griekse wereld in haar culturele hoogtijdagen.
3. Griekse munt uit Sicily, Syracuse. Dionysius de Jongere(367-356 BC). Brons, 21mm. ‘Kainon’ issue
Ook deze voor weinig gescoord op Catawiki. (Geen reserve price)
Voorzijde
Griffioen springend naar links. Daaronder wolken. Het versterkt het mythische karakter van de griffioen — een wezen dat zich in de sfeer tussen aarde en hemel beweegt. In Syracuse werd de griffioen geassocieerd met Apollo en met aristocratische macht.
Keerzijde
Paard steigerend of paraderend naar links. Teugel zichtbaar. Vaak met grondlijn. Het paard verwijst naar: De sterke hippische traditie van de stad. De beroemde Syracusaanse cavalerie. Paardenmotieven zijn zeer typisch voor Syracusaanse munten sinds de 5e eeuw v.Chr.
Historische context:
Zoon van Dionysios I, een van de machtigste tirannen van de Griekse wereld. Regeerde 367–357 v.Chr. (eerste periode). Werd later verdreven en keerde nog kort terug. Bekend uit de geschiedenis door zijn conflict met Plato, die probeerde hem tot een “filosoof-koning” te vormen. Zijn regering werd gekenmerkt door: Druk van Carthago, Politieke instabiliteit, Interne machtsstrijd.
Over Syracuse
In de 4e eeuw v.Chr. was Syracuse: De machtigste stad van Sicilië. Een grote maritieme en militaire macht. Cultureel zeer ontwikkeld. Bekend om haar spectaculaire zilveren decadrachmen. Deze bronzen munt was bedoeld voor lokaal gebruik, kleinere transacties binnen de stad en regio. De paardenscènes op Syracusaanse munten beïnvloedden latere Romeinse en zelfs renaissancistische kunst. Syracuse was in de klassieke wereld dé referentie voor artistiek muntontwerp.
Numismatische details.
Diameter: ca. 21 mm. Gewicht: 8,45 gram. Metaal: Brons. Referentie: Hoover, Handbook of Greek Coinage (HGC) 2, nr. 509. Bronzen munten uit deze periode: Tonen regelmatig corrosie (zoals bij dit exemplaar). Waren gegoten en daarna geslagen. Hebben vaak ruwe oppervlakken. Waarde was ongeveer 1/4 drachme.
Leeftijd
In 2026 had deze munt dus een leeftijd van 2.382 tot 2.392 jaar
Het Griekse rijk rond 360 voor de geboorte van Kinderke Jezus
In de periode waarin deze munt werd geslagen (ca. 367–357 v.Chr.) bestond er geen “Grieks rijk” als één politieke eenheid, maar een uitgestrekt netwerk van onafhankelijke stadstaten en kolonies rond de Middellandse Zee. Op het Griekse vasteland wisselden Athene, Sparta en Thebe elkaar af in een voortdurende machtsstrijd na de Peloponnesische Oorlog, terwijl in het westen Syracuse uitgroeide tot de dominante macht van Sicilië. Onder Dionysios II probeerde deze stad haar invloed te behouden te midden van interne spanningen en voortdurende conflicten met Carthago. Tegelijkertijd tekende zich in het noorden een nieuwe grootmacht af: Macedonië, dat onder Philippus II korte tijd later de Griekse wereld zou onderwerpen en de weg vrijmaakte voor de veroveringen van Alexander de Grote. Deze munt is daarmee een tastbaar overblijfsel uit de laatste fase van de klassieke, nog onafhankelijke Griekse stadstaten — een wereld op het punt van ingrijpende verandering.
