Griekse en Romeinse Griffioenen

Ik keek eerder al op Catawiki naar Romeinse munten met een Griffioen erop, maar dat leek een dure hobby. Nu heb ik een veiling gewonnen tegen een betaalbare prijs, met een mooie afbeelding van een Griffioen erop. van 81 jaar NA Christus. Een prima start, kan goed nog meer volgen. Daarna ook een hele kleine van 450 jaar VOOR Christus aangeschaft. Ook deze was voordelig: ik heb (vooralsnog) net zo veel schik van een Griffioen op een muntje van een paar tientjes, dan een van honderden euro’s. Er is voldoende voorhanden:

1. Romeins provinciaal – Egypte, Alexandrië – Domitianus – bronzen (AE) obol, keerzijde: griffioen

Voorzijde: Keizer Domitianus – Regeerde van 81 tot 96 na Christus
Achterzijde: Griffioen met voorpoot op wiel
Herkomst: Regionale munt van de Romeinse provincie Alexandrië in Egypte
Materiaal: AE > Brons-Koper legering
Diameter: … mm
Gewicht: … gram
Waarde: 1 Obol is 1/6e Drachme (Alexandrijnse tetradrachme)
Leeftijd: 1.930 jaar oud, bijna 2 millennia !

Over deze munt: In deze periode sloeg Alexandrië zijn eigen munten, los van Rome, met een heel herkenbare stijl. De waarschijnlijke inscriptie aan de voorzijde is niet meer leesbaar, maar luidde zoiets: Keizer Domitianus, de Verhevene. Betekenis van de griffioen: Symbool van macht en waakzaamheid, bewaker van schatten en heilige kennis. Verbonden met: Apollo (Grieks), de zon, en indirect met koninklijk gezag. In Egypte en Alexandrië werd de griffioen ook gezien als: een beschermend wezen, dat orde bewaakt tegen chaos: Perfect propaganda-beeld voor een keizer.

Alexandrië is een van de beroemdste steden uit de oudheid.
De stad werd gesticht in 331 voor Christus door Alexander de Grote, aan de Middellandse Zee in het huidige Egypte. Hij wilde hier een stad bouwen die Grieks denken zou verbinden met Egyptische kennis — en dat lukte. Alexandrië groeide uit tot een wereldstad. Eeuwenlang was het een van de grootste en rijkste steden ter wereld, naast Rome en later Constantinopel. Handelaren, geleerden en zeelieden uit Afrika, Europa en Azië kwamen er samen. Het bekendste symbool van Alexandrië was de Vuurtoren van Pharos. Deze toren was meer dan honderd meter hoog en hoorde bij de zeven wereldwonderen van de oudheid. Hij leidde schepen veilig de haven binnen en stond symbool voor kennis en macht. Maar misschien nog beroemder was de Bibliotheek van Alexandrië. Dit was geen gewone bibliotheek, maar een enorm kenniscentrum. Men probeerde alle boeken van de wereld te verzamelen. Wetenschappers bestudeerden er wiskunde, sterrenkunde, geneeskunde en filosofie. Hier werden ideeën ontwikkeld die we nu nog gebruiken, zoals meetkunde en geografische kaarten. Alexandrië was ook een culturele smeltkroes. Grieken, Egyptenaren, Joden en later Romeinen leefden er samen. Dat ging niet altijd vreedzaam, maar het zorgde wel voor een unieke uitwisseling van ideeën, religies en talen. In de Romeinse tijd bleef Alexandrië belangrijk, maar langzaam verloor de stad haar oude glorie. De bibliotheek verdween — hoe precies, weten we niet zeker — en politieke onrust en machtswisselingen deden de rest. Toch leeft Alexandrië voort in de geschiedenis. Als symbool van kennis, ontdekkingsdrang en wereldwijd contact. Het was een plek waar mensen geloofden dat de wereld te begrijpen was — als je maar genoeg wilde leren.

2. Ionia, Teos. Circa 450-425 BC. AR Tetartemorion (0.23g, 8mm). (SNG Kayhan I 601)

Wat betekent die beschrijving – die ook voor mij nieuw is… De munt komt uit Teos, een Griekse stad in Ionië (in Anatolië, aan de westkust van het huidige Turkije). Geslagen ongeveer tussen 450 en 425 v.Chr., in de klassieke Griekse periode (tijd van Perikles en de Peloponnesische Oorlog).

“AR” staat voor argentum = zilver. “Tetartemorion” > De denominatie (waarde-eenheid). Letterlijk Grieks voor: “een kwart van een obol”

0.23 g, 8 mm > Gewicht: 0,23 gram. Diameter: 8 millimeter (Extreem klein, zelfs naar antieke maatstaven.) De munt moet nog thuis aankomen, en 8 mm is zeer klein natuurlijk, maar 0,23 gram is wel erg weinig. We gaan het zien.

Voorzijde: De griffioen was het stadssymbool van Teos. De griffioen: was een beschermer van goddelijke macht, werd vaak geassocieerd met Apollo. Stond voor: waakzaamheid, orde, kosmische balans. Teos was: een rijke handelsstad, cultureel belangrijk, bekend om poëzie (o.a. Anakreon). De griffioen zei als het ware: “Deze munt komt uit Teos, onder bescherming van de goden.”

Achterzijde: Een vierdelige incusie (ingeslagen kruisvorm): geen afbeelding, maar een technisch kenmerk van de muntproductie. Typisch voor archaïsche en vroeg-klassieke Griekse munten